عزيز الله بيات
515
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
رشت به تهران و خليج فارس ، همچنين استخراج منابع معدنى را به مدت 70 سال به بارون رويتر كه يكى از اتباع انگلستان بود واگذار كرد ، اما به دليل عدم تأمين منافع ملت ايران به زودى لغو شد . در همين سال بين ايران و روسيه عهدنامهاى بسته شد كه طبق آن مرز بين دو كشور در حدود درياچه خزر مشخص گرديد ، در سال 1300 هجرى اولين راه آهن ايران به دست بواتمال فرانسوى به طول هشت هزار و 700 متر بين تهران و شهر رى كشيده شد . در سال 1306 هجرى دولت ايران براى دلجويى از بارون رويتر امتياز تأسيس بانك شاهى را به مدت 60 سال به او واگذار كرد . در همين سال امين سلطان صدراعظم ، ناصر الدين شاه را به اروپا برد . در اين سفر ، شاه انحصار خريد و فروش توتون را به مدت 50 سال به يك شركت انگليسى معروف به رژى داد و اين شركت از سال 1308 هجرى وارد عمل شد ، اما همين امر باعث بروز نهضت جديدى بين طبقات مردم شد كه بتدريج صورت قيام به خود گرفت و كار به جايى رسيد كه دو تن از روحانيان صاحبنفوذ به نام حاج ميرزا حسن شيرازى و حاج ميرزا حسن آشتيانى حكم تحريم استعمال دخانيات را صادر كردند و به همين سبب در سال 1309 هجرى امين السلطان ناچار امتيازنامه كمپانى رژى را لغو كرد و براى خساراتى كه به شركت رژى وارد شده بود ، در سال 1310 هجرى مبلغ 500 هزار ليره انگليسى با بهره شش درصد از بانك شاهى قرض گرفت و اين اولين قرضى است كه دولت ايران از يك كشور خارجى مىگرفت و همين عمل باعث شد كه عدهاى از اصلاحطلبان به فكر ترميم خرابيها و اصلاحاتى در روش حكومت افتادند ، تا جايى كه در سال 1313 هجرى ميرزا رضاى كرمانى ، ناصر الدين شاه را هنگامى كه مشغول زيارت حرم مطهر حضرت عبد العظيم ( ع ) بود ، از پاى درآورد . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت ناصر الدين شاه در ساير كشورهاى جهان آنروز به وقوع پيوست ، به شرح زير است : آسيا افغانستان : بعد از دوست محمد خان فرمانروايى افغانستان به پسرش شير على خان رسيد ( 1863 - 1879 م . ) برمه : جنگهاى بين برمه و بريتانيا در همين زمان تكرار گرديد ( سالهاى 1852 و 1855 م . )